Wat is het samenlevingsopbouw nu precies? Een kort antwoord daarop is niet zo gemakkelijk te geven. 'Opbouwwerk' betekent letterlijk dat ergens een positief (= opbouwend) stuk werk wordt geleverd. Samenlevingsopbouw draagt dan ook bij aan een positieve ontwikkeling c.q. versterking van de samenleving.

Stichting Welzijn Beverwijk heeft een aantal consulenten in dienst, verdeeld over de Beverwijkse wijken en Wijk aan Zee. De consulenten samenlevingsopbouw werken samen met de gemeente, corporaties en politie mee in het wijkgericht werken. De afdeling samenlevingsopbouw van SWB stimuleert actief burgerschap en versterkt de mogelijkheden die daarvoor in een straat, buurt of wijk aanwezig zijn. Mensen gedijen in aantrekkelijke buurten, waar prettige omgangsvormen gelden. Overheid en corporaties kunnen daarvoor de voorwaarden scheppen, maar uiteindelijk moeten de bewoners het met elkaar doen. De afdeling samenlevingsopbouw adviseert, ondersteunt en stimuleert mensen. Zelfredzaamheid is daarbij altijd het uitgangspunt.

De consulent kan advies geven in zaken als: publiciteit voeren, activiteiten opzetten, fondsen werven en doorverwijzen. Hij kan hulp bieden bij het opzetten van onderzoek of enquêtes om te inventariseren wat er in de buurt leeft. Ook kan hij buurtgroepen of besturen adviseren over vergader- en discussietechnieken, het maken van een lay-out, het hanteren van conflicten, het maken van een goede taakverdeling, enz.

Soms is advies niet voldoende en is ondersteuning en begeleiding voor langere tijd gewenst. Bijvoorbeeld bij het oprichten van een vereniging of het realiseren van een project.

De consulent heeft geregeld contact met allerlei groepen en instellingen. Hij ziet en hoort vaak eerder bepaalde knelpunten, wensen of ontwikkelingen. Hij kan gevraagd worden of neemt zelf initiatieven om mensen bij elkaar te brengen en een ontwikkeling in gang te zetten. In principe kan iedereen een beroep doen op de consulent samenlevingsopbouw. Tenminste, wanneer het gaat om het realiseren van een idee, doel of het wegnemen van een knelpunt, waardoor de leefbaarheid verbeterd wordt. Het initiatief kan van individuele burgers komen, vrijwilligersgroepen of een organisatie of instelling.